Waar is Bab gebleven?

[WOUDENBERG] Donderdagavond 21 april werd door Stichting Oud Woudenberg in het kerkelijk centrum De Voorhof aan de Nico Bergsteijnweg in Woudenberg een historische avond gehouden, voor het eerst sinds twee jaar. Door de coronapandemie was dat niet mogelijk geweest. Veel mensen wisten de weg naar De Voorhof te vinden. De grote zaal was goed gevuld.

De onderwerpen die aan de orde werden gesteld, waren in de aanloop naar de avond al op verschillende manieren onder de aandacht gebracht. Dat maakte de presentatie echter niet minder indrukwekkend.

Na het welkomstwoord van voorzitter Dick Veldhuizen konden de bezoekers meeluisteren naar het driegesprek tussen Ody Honders, Wijnand Zech en Nel van Broekhuizen. Ze spraken over het (korte) levensverhaal van Bab Zech. Bab Zech was in 1924 in Woudenberg geboren en woonde met zijn moeder, zus en oudere broer aan de Stationsweg in Woudenberg. Vader was al vroeg in 1925 overleden. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was Bab net 16 jaar geworden. Omdat zijn oudere broer – Piet – de kostwinner van het gezin was, was hij vrijgesteld van de ‘Arbeitseinsatz’. Dat was de verplichting die gedurende de oorlog werd afgekondigd om verplicht in Duitsland te gaan werken. Bab werd in 1943 wel voor deze dienst opgeroepen.

ONZEKERHEID In het vraaggesprek werd door Wijnand (zoon van Piet, de oudere broer van Bab) en Nel (dochter van de broer van de moeder van Bab) een schets gegeven van Bab. Wijnand heeft zijn oom nooit direct gekend, alleen uit spaarzame verhalen van zijn vader. Maar Nel kende Bab wel degelijk en kon op die manier ook veel over hem en het gezinsleven voor de oorlog vertellen. Daardoor kregen de aanwezigen al een goede indruk van de Bab die in juni 1943, als negentienjarige via Amersfoort naar het huidige Polen vertrok. In gezelschap van nog een aantal andere Woudenbergers, zoals Henk van Ginkel en Aart de Kruif. 

De aanwezigen luisterden ademloos naar het relaas waarin de ruim tachtig brieven die door Bab naar huis werden gestuurd aan de orde kwamen. Duidelijk was dat er ook in Duitsland gebrek was aan goederen, want herhaaldelijk werden verzoeken gedaan om spullen toe te sturen: schoensmeer, maar ook klompen en kleding. Bab was op een boerderij in Görlsdorf tewerkgesteld (nu Góralice in Polen). Op ongeveer twintig minuten loopafstand was Henk van Ginkel werkzaam op een andere boerderij. Wekelijks zagen zij elkaar, zodat zij niet helemaal alleen waren. In januari 1945 kwamen de Russen in hun bevrijdingstocht naar het westen toe ook in Görlsdorf aan waar Bab en Henk werkten. Bab zat noordelijk van die plaats en Henk zuidelijk. Het noordelijke gedeelte was volledig in handen van de Russen, het zuidelijk gedeelte nog in Duitse handen. Henk werd door de Duitsers gedwongen verder naar het zuiden te gaan. Bab ging in het noordelijke deel zwerven. Het contact tussen de beide Woudenbergers werd verbroken. Henk is uiteindelijk in juni 1945 weer in Woudenberg terechtgekomen. Op de klemmende vragen waar Bab was, kon hij echter geen antwoord geven, waardoor de familie Zech in grote onzekerheid bleef over zijn lot. En veel is nog onzeker. Die onzekerheid werd goed verwoord door Nel en Wijnand. Moeder Jaantje had na het vroege overlijden van haar man nu ook te maken met de onzekerheid over het lot van Bab. Met die onzekerheid is zij in 1954 overleden. De spaarzame spullen die zij nog van Bab had – schoolboeken, rapporten, een enkele foto en de brieven – werden door haar zorgvuldig bewaard als tastbare herinnering. 

De onzekerheid na al die jaren over zijn lot kwam duidelijk naar voren en liet een grote indruk achter bij de aanwezigen in de zaal. Wijnand legde daarbij een aantal keren een parallel met de huidige gebeurtenissen in de Oekraïne. Veel mensen op drift, op zoek naar veiligheid, maar ook daar de onzekerheid over het lot van familieleden.  

SCHIJNVLIEGVELD De pauze bood iedereen gelegenheid om op zijn of haar manier het verhaal op zich in te laten werken. Na de pauze hield Johan de Kruijff een lezing over zijn nieuwe boek ‘Afgegrendeld’, over de gebeurtenissen in landgoed Den Treek – Henschoten in de periode van 1939 tot en met 1945. Het boek is door Johan geschreven in samenwerking met Roland Polak van de Historische Kring Leusden en Harry Ruijs, voormalige directeur van Kamp Amersfoort. 

Het boek is gebaseerd op jarenlang onderzoek dat door Johan is gedaan in het landgoed naar sporen van Duitse activiteit in de jaren van de Tweede Wereldoorlog. Enerzijds betrekking hebbend op het schijnvliegveld dat ter hoogte van het huidige Bergzicht aan de Doornse weg heeft gelegen, anderzijds op alle andere activiteiten van de Duitsers. Variërend van opslag van munitie, benzine en mijnen tot en met opleidingsinstituut van de Nederlandse SS in Don Bosco (Leusderend) en ook van Kamp Amersfoort zelf. Over de omstandigheden in het kamp wordt in het boek geen verslag gedaan, maar vanuit dagboekfragmenten wordt toch een beeld opgeroepen van de omstandigheden in het kamp. Het boek bevat ruim vijftig interviews met mensen die de gebeurtenissen in die jaren hebben meegemaakt. Daarnaast kon geput worden uit een aantal dagboeken, waarin nauwkeurig de gebeurtenissen van dat moment werden beschreven en de indruk die dit op de schrijvers/sters van dat dagboek maakten. Om alles in de juiste historische context te plaatsen is het eerste deel van het boek gewijd aan een historische beschrijving van de periode 1939 – 1945. 

In een betoog, ondersteund door foto’s maar vooral ook door fragmenten uit de vele gefilmde interviews die Johan heeft afgenomen, werd een beeld geschetst van de activiteiten van de Duitsers in het gebied. Eén van de hoofdstukken in het boek gaat over de ‘geheime mannetjes’. Schijnbaar onverklaarbare aanwezigheid van Duitsers met onbekende apparatuur. Johan gaf aan dat de publicatie van het boek ertoe heeft geleid dat over dit aspect opeens nieuwe informatie naar boven is gekomen. Daarbij liet hij de toehoorders nog in het ongewisse wat deze informatie aan nieuwe inzichten oplevert. 

De avond was voor velen aanleiding om het boek die avond aan te schaffen en door Johan te laten signeren. Belangstellenden kunnen het boek ook bestellen via Stichting Oud Woudenberg (via een mail aan mail@oudwoudenberg.nl) of bij Boekhandel Van Lunteren in Woudenberg.

Om iets na 22.00 uur sloot Dick Veldhuizen de avond af.

Job

Het bericht Waar is Bab gebleven? verscheen eerst op Nieuws.nl.

Bron: Nieuws.nl